jeanine schreurs                research            read more

   less more

Kiezen voor minder: downshiften als kans voor duurzaamheid

In 1994 lanceerde Gerard Celente, directeur van het Trends Research Instituut te New York de term downshifting voor de groeiende trend om te leven met minder geld. Hij voorziet dat jongere generaties het pad van de babyboomers zullen volgen, zoekend naar diepere waarden dan materialisme en consumptisme. Zijn voorspelling wordt bevestigd door de resultaten van de volgende onderzoeken.

Dit verschijnsel wordt beschouwd een blijvende trend van groot belang (Datamonitor, 2002; Schor, 1998), met mogelijk ook politieke implicaties. Downshifting is dan niet langer een daad van persoonlijke afwijkend gedrag, maar een indicatie van een radicale verandering van de consumptiemaatschappij.

Wie zijn de downshifters? Enkele demografische gegevens
Downshifters worden gedefinieerd als “mensen die vrijwillig een langdurige verandering in levensstijl aanbrengen en daarbij accepteren dat ze aanzienlijk minder inkomen hebben en bijgevolg ook minder kunnen consumeren. Sommigen vereenvoudigen hun leefstijl radicaal. Zij worden “voluntary simplifyers” genoemd.
Opvallend is dat het hierbij gaat om een dwarsdoorsnede van de bevolking in termen van ras, religie, inkomensniveau, opleiding, m/f, leeftijd. Dat is althans de conclusie die Juliet Schor trekt voor de VS (1998), evenals Hamilton n.a.v. zijn onderzoeken in Australië, en het Verenigd Koninkrijk. Hij noemt echter ook dat het krijgen van kinderen een aanleiding kan zijn om te downshiften.

Uit eigen onderzoek blijkt eveneens dat mensen met kinderen meer geneigd zijn te kiezen voor downshiften. In Nederland heb ik onderzoek gedaan onder de lezers van het tijdschrift Genoeg. Alle deelnemers voelen zich geroepen tot een sobere manier van leven. Verder is geconstateerd dat de lezers een bijzonder breed profiel vertonen: van traditionele plattelander tot modern stadsbewoner, van hoog tot laag opgeleid, zeer uiteenlopende religieuze gezindten: 25 procent zegt zich aangesproken te voelen door boeddhisme.
Sociologisch gezien zijn lezers verbonden met de milieubeweging, gezonde voeding en slow food trends, bewegingen voor internationale solidariteit, maar ook met kritische consumenten stromingen en het anticonsumptisme.

Motivaties om te downshiften
In de onderzoeksliteratuur zien we verschillende motivaties voor terugschakelen. De  meest genoemde motivatie is de wens om een meer bevredigend leven te krijgen (Hamilton 2004; Graig Lees-& Hill 2002; Salzman1991).
Mensen kiezen ook voor downshiften omdat ze een einde willen maken aan werkstress, vanwege overwerk en de concurrentiedruk (Schor 1998) of vanwege het verlangen om meer tijd te hebben voor familie en vrienden. Ook Gezondheidsproblemen kan een aanleiding zijn voor downshiften of levensbedreigende gebeurtenissen zoals overlijden van een familielid. Ook rampen zoals ongevallen, brand of een echtscheiding worden gemeld. Spirituele ervaringen en een zorg voor de toestand van de wereld, armoede en milieuproblemen worden eveneens genoemd als motiverende factoren. Kortom: de wens  voor een hogere kwaliteit van leven lijkt een belangrijke motiverende factor (Huneke 2005).

terug / verder